Od 13 kwietnia 2026 r. weszły w życie nowe przepisy dotyczące zwolnień lekarskich (L4), które istotnie zmieniają podejście do korzystania z zasiłku chorobowego. Zmiany nie tylko porządkują przepisy, ale przede wszystkim doprecyzowują ich stosowanie w praktyce, co ma bezpośrednie znaczenie dla pracowników i organizacji.
Zmiany w L4 przekładają się też na operacje kadrowo-płacowe: od kwalifikacji absencji, przez ryzyko utraty świadczenia, aż po korekty w naliczeniach i raportowaniu.
Spis treści:
- Dwie przesłanki utraty zasiłku – teraz z jasną definicją
- „Praca zarobkowa” na L4 – doprecyzowanie, które zmienia praktykę
- Polecenie pracodawcy a L4
- Czy pracownik może odebrać telefon lub odpisać na maila na L4?
- Aktywność niezgodna z celem zwolnienia – druga kluczowa przesłanka
- Co zmienia się na korzyść pracownika?
- Co wolno robić na zwolnieniu lekarskim?
- L4 w 2026 – prostsze przepisy, bardziej wymagająca praktyka
Dwie przesłanki utraty zasiłku – teraz z jasną definicją
Do tej pory przepisy przewidywały dwie sytuacje, w których pracownik mógł stracić zasiłek za cały okres zwolnienia: wykonywanie pracy zarobkowej podczas L4 oraz wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z jego celem. Choć oba pojęcia brzmiały jasno, w praktyce często prowadziły do sporów i sprzecznych interpretacji.
Od 13 kwietnia oba pojęcia mają swoją jasną definicję w polskim prawie.
„Praca zarobkowa” na L4 – doprecyzowanie, które zmienia praktykę
Nowelizacja wprowadza szerokie i jednoznaczne rozumienie pracy zarobkowej.
Zgodnie z przepisami jest to każda czynność mająca charakter zarobkowy, niezależnie od podstawy prawnej jej wykonywania, z wyłączeniem czynności incydentalnych wynikających z istotnych okoliczności.
Co to oznacza w praktyce?
- nie ma znaczenia forma współpracy (etat, umowa zlecenie, działalność gospodarcza),
- nawet drobne działania mogą zostać uznane za pracę, jeśli mają charakter zarobkowy,
- kluczowe jest faktyczne działanie, a nie formalna podstawa zatrudnienia.
To istotna zmiana, która znacząco rozszerza sposób interpretacji pracy zarobkowej podczas L4.
Polecenie pracodawcy a L4
Ustawa wprost wyklucza polecenie pracodawcy jako okoliczność, która mogłaby usprawiedliwić wykonywanie pracy zarobkowej na L4. W praktyce oznacza to, że:
- e-mail z prośbą o akceptację faktury,
- telefon z poleceniem wykonania zadania,
- prośba o podpisanie dokumentu
nie są wystarczającą przesłanką do podjęcia pracy w czasie przebywania na L4 i narażają na utratę zasiłku.
Czy pracownik może odebrać telefon lub odpisać na maila na L4?
Nowelizacja nie wprowadza obowiązku dyspozycyjności pracownika podczas zwolnienia lekarskiego.
W praktyce oznacza to, że:
- pracownik nie ma obowiązku odbierania telefonów ani odpowiadania na e-maile służbowe,
- jednorazowa, incydentalna czynność (np. przekazanie istotnej informacji) może być dopuszczalna,
- ale tylko pod warunkiem, że spełnia kryteria czynności incydentalnej.
Kluczowe jest jednak rozróżnienie: granica między czynnością incydentalną a wykonywaniem pracy jest bardzo cienka.
Jeżeli kontakt z pracodawcą przeradza się w:
- regularne odpowiadanie na wiadomości,
- podejmowanie decyzji biznesowych,
- realizację bieżących obowiązków,
wówczas może zostać uznany za wykonywanie pracy zarobkowej.
W takiej sytuacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych może zakwestionować prawo do zasiłku.
Aktywność niezgodna z celem zwolnienia – druga kluczowa przesłanka
Drugą podstawą utraty świadczenia pozostaje podejmowanie aktywności, które mogą utrudniać leczenie lub wydłużać rekonwalescencję.
W praktyce oznacza to, że zakazane są działania sprzeczne z celem zwolnienia, takie jak:
- remont mieszkania,
- intensywne podróże,
- aktywność fizyczna nieadekwatna do stanu zdrowia,
- wykonywanie pracy „na czarno” lub pracy zdalnej.
Każdy taki przypadek może zostać zakwestionowany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i skutkować utratą zasiłku.
Co zmienia się na korzyść pracownika?
Nowe przepisy eliminują część wcześniejszych, nieprecyzyjnych przesłanek, które w praktyce budziły wątpliwości.
Przykładowo: przebywanie pod innym adresem niż wskazany na L4 nie jest już automatycznie traktowane jako naruszenie.
To zmiana, która upraszcza codzienne funkcjonowanie i ogranicza formalne ryzyka niezwiązane bezpośrednio z procesem leczenia.
Co wolno robić na zwolnieniu lekarskim?
Nowelizacja doprecyzowuje również, że pracownik może wykonywać podstawowe czynności życia codziennego, o ile nie są one sprzeczne z celem zwolnienia.
Dozwolone są m.in.:
- wyjście do apteki,
- podstawowe zakupy,
- wizyta u lekarza,
- poruszanie się poza domem (jeśli stan zdrowia na to pozwala).
Kluczowa zasada pozostaje niezmienna: aktywność nie może utrudniać powrotu do zdrowia.
L4 w 2026 – prostsze przepisy, bardziej wymagająca praktyka
Nowelizacja wprowadza większą przejrzystość, ale jednocześnie ogranicza pole do interpretacji.
W efekcie to nie same przepisy, ale sposób ich stosowania w codziennych procesach będzie decydował o bezpieczeństwie organizacji i pracowników.
Kontakt:
